کابل برق چیست و چه وظیفه ای دارد؟ کابل های برق را بر اساس چه فاکتورهایی تقسیم بندی می کنند و کاربرد این کابل ها چیست؟در صورتی که تمایل دارید در مورد انواع کابل برق و کاربرد آن اطلاعات دقیق و کاملی داشته باشید توصیه می کنیم این مطلب از آیدین پلاستیک را تا انتها مطالعه کند.

انواع کابل برق را می تواند امروزه در تمامی صنایع و محیط های مختلف مشاهده کرد و تقریبا می توان گفت انرژی الکتریسیته و برق، پرمصرفترین نوع انرژی در جهان است و حتی نمی توان زندگی بدون برق را در جوامع امروزی تصور کرد. به صورت کلی وظیفه ساده کابل برق انتقال این انرژی به نقاط مختلف است. این انتقال انرژی برق، به نیروگاه ها، شبکه های کامپیوتری و انواع لوازم برقی اجازه فعالیت می دهد. کاربرد کابل های برق در تاسیسات الکتریکی به گونه ای اهمیت و ارزش دارد که کارخانه های کابل سازی هر روز نوع جدیدی از آنها را برای اهداف مختلف به بازارها عرضه می کنند.

کابل برق شامل هزاران نوع است که هر کدام می تواند کاربردها و عملکردهای مختلفی داشته باشد. برای داشتن شناخت از انواع کابل برق و کاربرد آن لازم است که طبقه بندی های مختلفی صورت بگیرد. از جمله فاکتورهایی که می توان کابل ها را بر اساس آنها طبقه بندی کرد می توان به سطح ولتاژ، نوع هادی و ساختار آن، نوع عایق و روکش، نوع حفاظت الکتریکی، نوع حفاظت مکانیکی، تعداد رشته ها، نوع کاربرد و نوع استاندارد اشاره کرد.

انواع کابل برق و کاربرد آن از نظر مکان استفاده

از نظر عملکرد و استفاده می توان به صورت کلی کابل ها را به سه دسته اصلی تقسیم بندی کرد که به شرح زیر هستند:

  1. کابل های هوایی: از این کابل ها با مهار فولادی در مکان هایی استفاده می شود که لازم است کابل بر روی تیرهای برق آویزان باشد. در کابل های هوایی از یک سیم رشته ای از جنس فولاد گالوانیزه به موازات آن استفاده می شود و از یک غلاف از جنس مواد پلی اتیلن بر روی آنها استفاده می شود.
  2. کابل های زمینی: این نوع کابل ها برای انتقال برق از داخل خاک استفاده می شود. کابل های زمینی اغلب دارای هادی مسی و عایق و غلاف P.E.T هستند و در صورت لزوم به سیم با نوار فولادی مسلح می شود.
  3.  کابل ساختمانی: این نوع کابل که در همه جا یافت می شود کابل هایی از هادی های مسی و غلاف های PVC هستند.

انواع کابل برق و کاربرد آن از نظر ساختمان داخلی آن

کابل برق به صورت کلی از سه قسمت اصلی تشکیل می شود که شامل عایق کابل، هادی کابل و غلاف کابل هستند. البته تعدادی از کابل ها ممکن است که فاقد غلاف باشند. کابل ها از نظر ساختمان داخلی دارای تفاوت های ویژه ای هستند و به چند دسته تقسیم می شوند. رایج ترین طبقه بندی کابل ها از نظر ساختمان درونی آنها به شرح زیر است:

  • • کابل پروتودور: زمانی که در کارخانه ها و شبکه های مختلف نیاز به کابلی برای انتقال و توزیع انرژی الکتریسیته تا 1 کیلو وات باشد از کابل پروتودور استفاده می شود.
  • • کابل دریایی: این کابل نوعی از کابل پروتودور است که برای انتقال انرژی برق تا 10 کیلو وات از بستر رودخانه ها و دریاها استفاده می شود.
  • • کابل با عایق پلاستیکی: هرچند که امروزه این نوع کابل تولید نمی شود اما کاربرد آن در کشش ها بود.
  • • کابل با عایق کاغذی: کابل با عایق کاغذی در ساختمان سازی و شبکه های استفاده های زیادی دارد.
  • • کابل با غلاف سربی: این نوع کابل نیز دارای کاربردهای زیادی است که مهم ترین آنها در پمپ بنزین ها، تصفیه خانه ها و مناطق ذخیره نفت است.
  • • کابل با عایق آلومینیوم: زمانی که به کابلی برای انتقال انرژی از طریق زمین است، کابل با عایق آلومینیوم بهترین انتخاب است.

انواع کابل برق و کاربرد آن از نظر فشار یا سطح ولتاژ

از نظر فشار و سطح ولتاژ نیز می توان کابل های برق را به گروه های مختلفی با کاربردهای متنوع تقسیم بندی کرد که مهم ترین آنها به شکل زیر هستند:

کابل فشار قوی

این نوع از کابل ها با هادی مس یا آلومینیوم و با عایق XLPE ساخته می شوند و می توانند ولتاژهای بالاتر 36000 وات را تحمل کنند (حداکثر توان تحمل آنها به 230000 ولت می رسد. البته). عایق XLPE (پلی اتیلن متقابل) بر روی هادی مسی یا آلومینیومی کابل برق تزریق می شود. این کار با استفاده از خط CCV که توسط کامپیوتر کنترل می شود انجام می شود. این عایق باید کاملا یکدست و یکنواخت باشد و از هرگونه ناخالصی و خلل و فرجی عاری باشد. عایق XLPE از نظر شیمیایی و فیزیکی تمایل بسیار زیادی برای تشکیل زنجیره با مولکول های آب دارد بنابراین اگر آب یا بخار آن در لایه عایق وجود داشته باشد باعث کاهش میزان مقاومت الکتریکی عایق خواهد شد.

• کابل های فوق فشار قوی توان تحمل جریان برق تا 400000 ولت را دارند. این کابل ها با علامت EHV شناخته می شوند.

کابل فشار متوسط

این کابل ها نیز مانند کابل فشار قوی، کابل های با عایق XLPE و هادی مس یا آلومینیوم هستند با این تفاوت که تحمل ولتاژ آنها کمتر از 36000 وات است. بیشترین کاربرد این نوع کابل ها در مناطق شهری و صنعتی است.

کابل فشار ضعیف

کابل فشار ضعیف به دسته ای از کابل های برق گفته می شود سطح ولتاژ 600 تا 1000 ولت را تحمل می کنند و شامل انواع کابل های مسی و آلومینیومی هستند که با پلیمرهای مختلف عایق شده اند. این کابل ها کاربردهای مختلفی در انتقال انرژی برق از جمله ایجاد روشنایی و انتقال نیروی متحرکه به الکتروموتورها دارند. کابل های فشار ضعیف بر اساس نوع استفاده ای که از آنها می شود می توانند به انواع مختلفی تقسیم شوند که شامل کابل های ضد آتش (برای محیط های حساس که اطفا حریق بسیار مهم است)، کابل های مقاوم در برابر شعله (برای محیط های با احتمال آتش سوزی بالا)، کابل های با غلاف سربی، کابل های مسلح (ایجاد حفاظت الکتریکی)، کابل های بدون هالوژن و تعدادی دیگر از کابل ها هستند.

• کابل های فشار ضعیف دارای سطوح ولتاژ 300/300, 300/500, 450/750 و 600/1000 ولت می باشند.

کابل ساختمانی

کابل های ساختمانی وظیفه تقسیم برق در ساختمان را بر عهده دارند که دارای ساختارهای متفاوتی هستند. از مهم ترین ساختارهای کابل ساختمانی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. کابل انعطاف پذیر (Flexible) که هادی آن باید از نوع Flexible باشد و عایق آن نیز از نوع PVC یا Rubber است که عایق پی وی سی آن می تواند 70 درجه یا 90 درجه سلسیوس باشد.
  2. کابل Heat Resistant نوع دیگری از کابل ساختمان است که هادی آن Flexible خواهد بود و عایق آن از Silicon Ruber است. این کابل ها تحمل حرارت تا دمای 180 درجه را خواهند داشت و برای بالا بردن مقاومت آن در برابر صدمات مکانیکی از روکش Class Fiber Braid استفاده می شود.

کابل ابزار دقیق

کابل ابزار دقیق به نوعی از کابل های برق گفته می شود که دارای سطح ولتاژ 24 تا 110 ولت است و در سیستم های کنترلی برای دریافت و ارسال سیگنال های دیجیتال و آنالوگ به سایر تجهیزات و سنسورها استفاده می شوند.

کابل برق ضد آتش

همانطوری که از نام آن پیداست، کابل ضد آتش باید در مقابل آتش مقاومت بالایی داشته باشد. این کابل ها معمولا در اماکن عمومی که از سیستم های اضطراری استفاده می کنند مورد استفاده قرار می گیرند. این کابل ها نباید آتش را منتقل کنند، به سوختن ادامه بدهند یا ایجاد دود بکنند.

انواع کابل برق و کاربرد آن بر اساس نوع هادی

کابل های برق را می توان بر اساس نوع و ساختار هادی آنها نیز دسته بندی کرد که به شرح زیر هستند:

  1. نوع هادی: شایع ترین هادی ها در صنعت کابل برق، مس و آلومینیم با خلوص زیاد هستند (بالای 99 درصد) که به صورت آنیل شده و یا آنیل نشده از آنها استفاده می شود (آنیل به عملیات حرارتی گفته می شود که باعث تبلور مجدد بلورهای فلز می شود). این عملیات باعث منعطف و نرم شدن سیم هادی می شود که در جریان عملیات مکانیکی کشش و نورد سخت و شکننده شده اند.
  2. ساختار هادی: از نظر ساختار هادی می توان کابل برق را به سه دسته مختلف تقسیم کرد که تقریبا مشابه با تقسیم بندی بر اساس تعداد رشته ها است.
  • هادی مفتولی که از یک مفتول مجرد با سطح مقطع دایره یا اشکال دیگر تشکیل می شود و به عنوان هادی کلاس یک شناخته می شود.
  • هادی استرند شده که آن را کلاس دو می نامند و از تابیدن چند مفتول ساده حول یکدیگر به دست می آیند. در این هادی بعضی از رشته ها می توانند تاب نداشته باشند؛ مانند 7 رشته مرکزی در هادی 37 یا 61 رشته. تعداد رشته های تشکیل دهنده ی هادی استرند شده معمولا 7، 19، 37، 61، 91 رشته می باشد.
  • هادی افشان که با نام کلاس پنج شناخته می شود و از چندین رشته سیم نازک آنیل شده که به طور نامنظم به هم تابیده (بانچ شده) تشکیل می شود و برای تولید سیم های عایق شده منعطف و یا کابل های منعطف به کار می رود.

انواع کابل برق و کاربرد آن از نظر جنس عایق

نوع دیگری از تقسیم بندی کابل برق و کاربرد آن را می توان به نوع و جنس عایق های به کار رفته در آن تعمیم داد. ویژگی هایی مانند سختی، نرمی، دانسیته، مقاومت در برابر اشاعه شعله، دمای نقطه کار محیط، کم دود بودن، کم یا زیاد بودن ضریب دی الکتریک، مقاوم بودن در برابر ساییدگی، روغن و دیگر مواد شیمیایی و فقدان هالوژن می تواند در نوع تعین نوع عایق کابل برق موثر باشد. هر کدام از عایق های کابل برق می توانند چندین ویژگی از ویژگی های نامبرده را همزمان داشته باشند. انواع کابل برق و کاربرد آن از نظر نوع عایق به بیش از 10 نوع تقسیم می شوند که مهم ترین آنها به شرح زیر است:

کابل برق با عایق پلی اتیلن

همانگونه که گفته شد به این نوع کابل PEX یا XLPE گفته می شود که توسط شبکه ای شدن ساختار خطی پلی اتیلن ساخته می شود. این ساختار شبکه ای از اتصال کربن های زنجیر اصلی پلی اتیلن ایجاد می شود و این اتصالات باعث می شود حرکت زنجیره ها نسبت به هم محدود شود و این گونه در برابر گرما، سرما و دیگر انرژی ها مقاوم خواهند بود و تغییری نخواهند داشت. این عایق بهترین عملکرد را در دمای اتاق و بالاتر دارد بنابراین برای ساختمان سازی استفاده های فراوانی دارد و برای کابل های ضد آتش، کابل دریایی و هوایی می تواند مفید باشد.

کابل برق با عایق PVC

این نوع کابل که به دلیل قیمت مناسب و مقاومت بالا در محیط های شیمیایی، استفاده های زیادی دارد به اختصار PVC نامیده می شود. این کابل ها به صورت کلی برای لوازم خانگی، سیم کشی منازل، روشنایی و دستگاه ها مورد استفاده قرار می گیرد. با توجه به آنکه در عایق این کابل از مواد نرم کننده استفاده می شود دارای استحکام کششی بالا، انعطاف پذیری مناسب و سهولت اتصال مناسبی هستند. با توجه به نحوه تولید کابل PVC می توانند کاربردهای گسترده ای داشته باشد.

کابل برق با عایق الاستومری

کابل های الاستومری برای استفاده در محیط هایی با دمای بالا و یا موقعیت هایی که دما به وسیله نیروی دیگری افزایش می یابد مناسب هستند. این نوع از کابل ها می توانند در شرایط طولانی مدت دمای 90 درجه بالای صفر را تحمل کنند اما در شرایط کوتاه مدت می توانند حتی تا 250 درجه دما را تحمل کنند. در صورتی که روکش الاستومری توسط اکستروژن بر روی کابل اعمال شود، لازم است که این روکش 2 یا چند لایه باشد تا بتواند سطح ولتاژ 1100 ولتی را تحمل کند.

کابل برق با عایق رابری

کابل های رابری برای استفاده در تجهیزاتی مانند ژنراتورها و ترانس های برقی استفاده می شوند. این کابل ها برای استفاده طولانی مدت در شرایط عادی و همچنین اطمینان از امنیت بالا در ایستگاه های تولید نیرو از اهمیت بالایی برخوردارند.

انواع کابل برق و کاربرد آن از نظر کاربرد

نوع دیگری از تقسیم بندی انواع کابل برق و کاربرد آن را می توان بر اساس نقطه نظر کارکرد آنها انجام داد. بر این اساس کابل های برق را می توان به دو دسته اصلی تقسیم کرد.

  1. کابل مسلح: کابل مسلح به نوعی از کابل های برق گفته می شود که برای تحمل ضربه ها، فشار، نفوذ رطوبت و مقاومت در برابر عوامل خارجی طراحی شده اند و برای این منظور از نوارهایی از فولاد و غلاف¬ های سربی در آنها استفاده می شود.
  2. کابل غیر مسلح: این نو از کابل های برقی فاقد ساختمان مقاومتی در برابر عوامل خارجی است و فقط از نظر جریان الکتریکی عایق شده اند.

البته بر اساس نوع کاری که کابل های برق انجام می دهند می توان تقسیم بندی دیگری برای انواع کابل برق و کاربرد آن انجام داده که به شرح زیر خواهند بود:

  • کابل برق با هدف انتقال قدرت که به صورت زمینی یا هوایی استفاده می شوند و شامل سه نوع کابل فشار ضعیف، فشار متوسط و فشار قوی هستند.
  • کابل برق با هدف انتقال سیگنال که برحسب نوع سیگنال، کابل های کنترل، ابزار دقیق و انتقال داده ها دسته بندی می شوند.
  • کابل برق با هدف تأمین روشنایی و راه اندازی وسایل برقی در ساختمان ها که در زیر یا روی سطح نصب می شوند و از نوع کابل های سبک هستند. این نوع کابل ها در تابلوهای توزیع، سیم کشی داخلی تجهیزات و وسایل برقی کوچک با تنش مکانیکی کم به کار می روند.

انواع کابل برق و کاربرد آن بر اساس تعداد رشته ها

تعداد رشته های کابل یکی دیگر از فاکتورهای طبقه بندی آن است. انواع کابل برق و کاربرد آن بر اساس تعداد رشته ها را می توان به صورت زیر دسته بندی کرد.

  • کابل های 1 تا 5 رشته ای که معمولا کابل های فشار ضعیف (LV) هستند.
  • کابل های 1 تا 3 رشته ای که کابل های فشار متوسط (MV) هستند.
  • کابل های 1 تا 3 رشته که کابل فشار قوی (HV) هستند.
  • کابل های کنترل و ابزار دقیق که تعداد رشته های کابل کنترل معمولاً از 3 رشته تا 61 رشته می باشد و در موارد خاص از تعداد رشته های بالاتر نیز استفاده می شود.

نکاتی که در هنگام انتخاب کابل باید رعایت کرد

هر کابل برق با توجه به نوع آن و سطح مقطع معینی که دارد قادر به انتقال جریان مشخصی است که اگر از آن حد بیشتر شود، باعث کوتاه شدن عمر و یا سوختن کابل برق و بروز حوادث ناخوشایند خواهد شد؛ بنابراین در انتخاب انواع کابل برق و کاربرد آن باید موارد زیر را مد نظر قرار داد:

  • باید به حداکثر جریان عبوری از کابل برق توجه شود.
  • باید به میزان افت ولتاژ دقت کرد و نباید از حد مجاز تجاوز کند.
  • درباره سطح مقطع انتخاب شده از نظر افت توان، محاسبات اقتصادی صورت گیرد.
  • به نوع هادی و عایق کابل توجه شود و با توجه به محیطی که استفاده می شود انتخاب شود.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *